Ułamek to część całościA fraction is a part of a wholeUna frazione è una parte dell'intero
Pokrój pizzę na równe kawałkiCut a pizza into equal piecesTaglia una pizza in parti uguali
Masz całą pizzę. Kroisz ją na równe kawałki i zjadasz kilka. Ułamek mówi, jaką część całej pizzy zjadłeś. Na przykład: pizza pocięta na 8 kawałków, zjadłeś 3. To 38 pizzy.You have a whole pizza. You cut it into equal pieces and eat some. A fraction tells you what part of the whole pizza you ate. For example: a pizza cut into 8 pieces, you ate 3. That is 38 of the pizza.Hai una pizza intera. La tagli in parti uguali e ne mangi alcune. La frazione dice quale parte dell'intera pizza hai mangiato. Per esempio: una pizza tagliata in 8 fette, ne hai mangiate 3. Sono 38 della pizza.
Pokrój i zjedzCut and eatTaglia e mangia
Możesz też dotykać kawałków na obrazku.You can also tap the pieces in the picture.Puoi anche toccare i pezzi nel disegno.
- Kawałki muszą być równe. Inaczej ułamek nic nie znaczy.The pieces must be equal. Otherwise the fraction means nothing.I pezzi devono essere uguali. Altrimenti la frazione non significa niente.
- Ułamek to część całości, a nie „dwie osobne liczby”.A fraction is a part of a whole, not “two separate numbers”.Una frazione è una parte dell'intero, non “due numeri separati”.
Licznik i mianownikNumerator and denominatorNumeratore e denominatore
Co oznacza liczba na górze, a co na doleWhat the top number and the bottom number meanChe cosa significano il numero sopra e il numero sotto
Ułamek ma dwie liczby, jedną nad drugą. Każda robi coś innego.A fraction has two numbers, one above the other. Each does something different.Una frazione ha due numeri, uno sopra l'altro. Ognuno fa una cosa diversa.
po włosku: denominatoreInto how many equal pieces the whole was cut. It “names” the pieces: eighths, thirds, halves.
in Italian: denominatoreIn quante parti uguali è stato diviso l'intero. “Dà il nome” ai pezzi: ottavi, terzi, metà.
in polacco: mianownik
po włosku: numeratoreHow many pieces you take. The numerator “counts” the pieces you have.
in Italian: numeratoreQuanti pezzi prendi. Il numeratore “conta” i pezzi che hai.
in polacco: licznik
Ustaw samSet it yourselfImpostalo tu
Całość i więcej niż całośćA whole, and more than a wholeL'intero e più dell'intero
Gdy licznik jest równy mianownikowi albo większyWhen the numerator equals the denominator or is biggerQuando il numeratore è uguale al denominatore o più grande
Pizza pocięta na 4 kawałki. Zjadasz wszystkie 4: to 44 = 1 całość. A jeśli zjesz jeszcze jeden kawałek z drugiej pizzy? Masz 54. To więcej niż całość!A pizza cut into 4 pieces. You eat all 4: that is 44 = 1 whole. And if you eat one more piece from a second pizza? You have 54. That is more than a whole!Una pizza tagliata in 4 fette. Le mangi tutte e 4: sono 44 = 1 intero. E se mangi ancora una fetta da una seconda pizza? Hai 54. È più di un intero!
Dokładaj kawałkiAdd piecesAggiungi pezzi
- Ułamek niewłaściwy (frazione impropria): licznik ≥ mianownik, np. 94.Improper fraction (frazione impropria): numerator ≥ denominator, e.g. 94.Frazione impropria: numeratore ≥ denominatore, ad es. 94.
- Liczba mieszana (numero misto): całości i kawałek, np. 2 14.Mixed number (numero misto): wholes and a piece, e.g. 2 14.Numero misto: parte intera e una frazione, ad es. 2 14.
- Jak zamienić? 9 : 4 = 2, reszta 1. Czyli 2 całe pizze i 14.How to convert? 9 ÷ 4 = 2, remainder 1. So 2 whole pizzas and 14.Come si trasforma? 9 : 4 = 2 con resto 1. Quindi 2 pizze intere e 14.
Ten sam kawałek, inne liczbyThe same piece, different numbersLo stesso pezzo, numeri diversi
Ułamki równoważne i skracanieEquivalent fractions and simplifyingFrazioni equivalenti e semplificazione
12 pizzy i 24 pizzy to tyle samo jedzenia. Wystarczy pokroić każdy kawałek na pół. Takie ułamki nazywamy równoważnymi (frazioni equivalenti).12 of a pizza and 24 of a pizza are the same amount of food. Just cut each piece in half. Such fractions are called equivalent.12 di pizza e 24 di pizza sono la stessa quantità di cibo. Basta tagliare ogni fetta a metà. Queste frazioni si chiamano frazioni equivalenti.
Rozszerzanie: pokrój kawałki mniejszym nożemExpanding: cut the pieces smallerAmpliare: taglia i pezzi più piccoli
Skracanie: z powrotem do prostszegoSimplifying: back to a simpler oneSemplificare: tornare a una frazione più semplice
Skracanie to odwrotność rozszerzania: dzielisz górę i dół przez tę samą liczbę. Wybierz ułamek i skracaj, aż się nie da.Simplifying is the opposite of expanding: you divide the top and the bottom by the same number. Pick a fraction and simplify until you cannot.Semplificare è l'operazione inversa di ampliare: dividi numeratore e denominatore per lo stesso numero. Scegli una frazione e semplifica finché non si può più.
Który ułamek jest większy?Which fraction is bigger?Quale frazione è più grande?
Porównywanie ułamkówComparing fractionsConfronto tra frazioni
Patrz na paski: większy ułamek ma więcej zacieniowanego. Ale w zadaniu paska nie będzie, więc potrzebujesz reguł.Look at the bars: the bigger fraction has more shaded. But in a test there will be no bar, so you need rules.Guarda le barre: la frazione più grande ha più parte colorata. Ma in una verifica non ci sarà la barra, quindi servono delle regole.
- Ten sam mianownik (kawałki takie same): wygrywa większy licznik. 58 > 38Same denominator (same pieces): the bigger numerator wins. 58 > 38Stesso denominatore (pezzi uguali): vince il numeratore più grande. 58 > 38
- Ten sam licznik (tyle samo kawałków): wygrywa mniejszy mianownik, bo kawałki są większe. 34 > 38Same numerator (same number of pieces): the smaller denominator wins, because the pieces are bigger. 34 > 38Stesso numeratore (lo stesso numero di pezzi): vince il denominatore più piccolo, perché i pezzi sono più grandi. 34 > 38
- Różne mianowniki i liczniki: zamień na wspólny mianownik, potem patrz na liczniki.Different denominators and numerators: change to a common denominator, then look at the numerators.Denominatori e numeratori diversi: riduci a un denominatore comune, poi guarda i numeratori.
Sprawdź dwa ułamkiCompare two fractionsConfronta due frazioni
Dodawanie i odejmowanieAdding and subtractingAddizione e sottrazione
Najpierw ten sam mianownik, potem liczysz kawałkiFirst the same denominator, then count the piecesPrima lo stesso denominatore, poi conti i pezzi
Przypadek 1: takie same mianowniki. Kawałki są tej samej wielkości, więc po prostu liczysz kawałki. Mianownik zostaje, bo kawałki dalej są ósme.Case 1: the same denominators. The pieces are the same size, so you just count pieces. The denominator stays, because the pieces are still eighths.Caso 1: denominatori uguali. I pezzi hanno la stessa grandezza, quindi basta contare i pezzi. Il denominatore resta uguale, perché i pezzi sono sempre ottavi.
Dodawanie z tym samym mianownikiemAdding with the same denominatorAddizione con lo stesso denominatore
Przypadek 2: różne mianowniki. Kawałki są różnej wielkości, więc najpierw trzeba je zamienić na takie same. To są cztery kroki. Przejdź je po kolei.Case 2: different denominators. The pieces are different sizes, so you first have to change them into the same size. It takes four steps. Go through them one by one.Caso 2: denominatori diversi. I pezzi hanno grandezze diverse, quindi prima bisogna trasformarli in pezzi uguali. Sono quattro passaggi. Seguili uno alla volta.
Dodawanie i odejmowanie krok po krokuAdding and subtracting step by stepAddizione e sottrazione passo dopo passo
- 1. Spójrz na mianowniki. Różne? To szukamy wspólnego.1. Look at the denominators. Different? Then we look for a common one.1. Guarda i denominatori. Sono diversi? Allora cerchiamo un denominatore comune.
- 2. Znajdź wspólny mianownik: najmniejszą liczbę, która jest w tabliczce mnożenia obu (NWW, m.c.m.).2. Find the common denominator: the smallest number that is in the times table of both (LCM, m.c.m.).2. Trova il denominatore comune: il numero più piccolo che compare nella tabellina di entrambi (m.c.m., minimo comune multiplo).
- 3. Rozszerz oba ułamki do tego mianownika.3. Expand both fractions to that denominator.3. Amplia entrambe le frazioni a quel denominatore.
- 4. Dodaj (albo odejmij) liczniki, mianownik zostaje. Skróć, jeśli się da.4. Add (or subtract) the numerators, the denominator stays. Simplify if you can.4. Somma (o sottrai) i numeratori, il denominatore resta uguale. Semplifica, se puoi.
ĆwiczeniaPracticeEsercizi
Ucz się i sprawdzaj w jednymLearn and check at the same timeImpara e verifica allo stesso tempo
Nikt Cię tu nie ocenia i nie ma „źle”. Gdy odpowiedź nie pasuje, dostajesz wyjaśnienie. Każde ćwiczenie możesz robić, ile chcesz: liczby i pytania zmieniają się za każdym razem.Nobody grades you here and nothing is “wrong”. If an answer does not fit, you get an explanation. You can do every exercise as often as you like: the numbers and questions change each time.Qui nessuno ti giudica e non esiste lo “sbagliato”. Se una risposta non va bene, ricevi una spiegazione. Puoi fare ogni esercizio quante volte vuoi: i numeri e le domande cambiano ogni volta.
WordsWordsParole
Słowniczek: angielski, polski, włoskiGlossary: English, Polish, ItalianGlossario: inglese, polacco, italiano
| English | Polski | Italiano |
|---|